Historia

„Gazeta Polska” to dziennik polityczny i literacki to tytuł prasowy , którego inauguracyjny numer ukazał się 1 grudnia 1826 roku w Warszawie. Jej założycielem i wydawcą był dziennikarz Tomasz Gębka, a pierwszymi redaktorami – Ksawery Bronikowski i Maurycy Mochnacki – działacze tajnych organizacji niepodległościowych i uczestnicy powstania listopadowego. W okresie przedpowstaniowym za sprawą Mochnackiego – wybitnego krytyka literackiego – „GP” przeobraziła się w trybunę romantyków, zapoznając czytelników z dokonaniami twórczymi: Adama Mickiewicza, Seweryna Goszczyńskiego, Fryderyka Chopina, Marii Szymanowskiej, Jana Maksymiliana Fredry. Z chwilą wybuchu powstania listopadowego stała się jego czołowym organem prasowym i opowiedziała się za radykalnymi działaniami zbrojnymi przeciwko Rosji. Po upadku powstania zmuszona została do zmiany tytuł na „Gazeta Codzienna”. W 1859 roku właścicielem dziennika został warszawski bankier Leopold Kronenberg, a redaktorem naczelnym – pisarz Józef Ignacy Kraszewski. Pod ich auspicjami gazeta odzyskała swój pierwotny tytuł (1861) i stała się najbardziej poczytnym pismem w Królestwie Polskim. W okresie pozytywizmu publikował w niej swoje felietony, listy z podróży, nowele i powieści wybitny pisarz – Henryk Sienkiewicz. Z dziennikiem współpracowali też: Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus, Maria Konopnicka, a w okresie Młodej Polski – Władysław Stanisław Reymont. W II połowie XIX wieku „GP” podejmowała istotne sprawy społeczno-gospodarcze, stała na straży idei narodowej, przeciwstawiała się germanizacji, była propagatorką ojczystej literatury i sztuki. Na fali wypadków rewolucji 1905 roku, kolejni redaktorzy pisma – publicysta i literat Jan Gadomski (1898-1906), a potem przywódca Narodowej Demokracji Roman Dmowski (1906) – domagali się zapewnienia Polakom należnych im praw obywatelskich i narodowych. W październiku 1907 roku, po ukazaniu się artykułu wymierzonego w antypolską politykę caratu, „Gazeta Polska” przestała się ukazywać. Reaktywacji doczekała się w 1929 roku, w okresie II Rzeczypospolitej, stając się wówczas organem prasowym zwolenników polityki Marszałka Józefa Piłsudskiego, a od 1937 roku – oficjalnym organem Obozu Zjednoczenia Narodowego skonsolidowanego wokół osoby gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. Wychodząc w latach 1929-1939, poruszała problemy polityczne, gospodarcze, kulturalne i literackie. Jej kolejnymi redaktorami byli: Adam Koc (1929-1930), Bogusław Miedziński (1930-1938) i Mieczysław Starzyński (1938-1939). Wydawanie „GP” przerwał wybuch II wojny światowej. Ostatni jej numer ukazał się 6 września 1939 roku.

pl_PLPolish